BACK TO TOP

Γιατί δεν αδυνατίζετε;

Οι γυναίκες που έχουν συνέχεια το μυαλό τους στη δίαιτα αδυνατίζουν πιο δύσκολα από εκείνες που δεν έχουν το άγχος να χάσουν κιλά.

 

Η Νάντια είναι 35 χρόνων και «serial dieter». Αυτός είναι ο επίσημος όρος για την περίπτωσή της: εμμονική με τις «δίαιτες κατά συρροή». Με συγκεκριμένο λόγο κι όχι απλώς για να χάσει δυο κιλά στην περιφέρεια και να δείχνει ωραία με μαγιό. Από νεαρή ταλαιπωρείται από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, με παράλληλα σκαμπανεβάσματα των ορμονών, που την κάνουν να περνάει τις μέρες της σαν ισορροπίστρια σε τσίρκο. Δοκιμάζει δίαιτες, χάνει κιλά, τα ξαναπαίρνει, πολλές φορές περισσότερα, ξαναδοκιμάζει, σε έναν αέναο κύκλο. Και δεν είναι η μόνη.

Το 2012, ακολούθησαν κάποιου είδους δίαιτα 231 εκ. Ευρωπαίοι, εκ των οποίων μόλις το 1% διατήρησε μόνιμα την απώλεια βάρους τα επόμενα πέντε χρόνια. Όπως εξηγεί η Sandra Aamodt, νευροεπιστήμονας από το πανεπιστήμιο Johns Hopkins, serial dieter η ίδια και συγγραφέας του best seller Why Diets Make Us Fat: The Unintended Consequences of Our Obsession With Weight Loss (Γιατί οι δίαιτες μας παχαίνουν: Οι μη προβλεπόμενες συνέπειες της εμμονής μας με την απώλεια βάρους), οι γυναίκες που κάνουν εξαντλητικές δίαιτες έχουν 41% πιθανότητες να πάρουν πίσω τα κιλά που έχασαν –ή και περισσότερα– μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, ενώ για τις serial dieters που έχουν δοκιμάσει περισσότερες από πέντε διαφορετικές δίαιτες οι πιθανότητες αγγίζουν το 80%.

Με άλλα λόγια, οι γυναίκες που έχουν συνέχεια το μυαλό τους στη δίαιτα αδυνατίζουν πιο δύσκολα από εκείνες που δεν έχουν το άγχος να χάσουν κιλά. «Το ίδιο συμβαίνει με τις γυναίκες με το “στίγμα του βάρους” (weight stigma)», εξηγεί ο Βασίλης Φλουρής, κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος. «Όλοι τις κατηγορούν ότι δεν αδυνατίζουν από έλλειψη πειθαρχίας και αδυναμία χαρακτήρα, γεγονός που επιβαρύνει περισσότερο την ψυχολογία και, βέβαια, την προσπάθεια». Η αλήθεια είναι ότι με τις δίαιτες χάνει κανείς κιλά. Αλλά δεν χάνουν όλοι και, κυρίως, δεν χάνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο χρόνο. Υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι που συμβαίνει αυτό και συγκεκριμένοι τρόποι να αλλάξει. Όπως σημειώνει η Aamodt, πολλές φορές δεν χρειάζεται κανείς πάνω από 10% απώλεια βάρους για να αλλάξει την υγεία του. Ποιες είναι, λοιπόν, οι πιθανές αιτίες που ενώ κάνετε δίαιτα δεν αδυνατίζετε;

1. Κάνετε εξαντλητική δίαιτα

Ακούγεται παράδοξο, αλλά δεν είναι. Σύμφωνα με τους εμπνευστές της κάθε είδους εξαντλητικής δίαιτας (μαζί με όλες τις κατά καιρούς μόδες, πρωτεϊνικές δίαιτες, μονοδίαιτες, δίαιτες χυμών κ.ο.κ.), είναι ο σίγουρος δρόμος για αδυνάτισμα. «Και όμως, είναι η προϋπόθεση για να μην αδυνατίσει κανείς», αντιτείνει ο Βασίλης Φλουρής. «Στον οργανισμό υπάρχει ένας ευφυής μηχανισμός επιβίωσης: όταν νιώθει ότι απειλείται, παράγει κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες. Η κορτιζόλη οδηγεί σε αύξηση ινσουλίνης, που οδηγεί με τη σειρά της σε αποθήκευση λίπους. Όταν ο οργανισμός λιμοκτονεί, αποθηκεύει λίπος. Ο μηχανισμός δεν αναγνωρίζει αν η λιμοκτονία προέρχεται από συνειδητή προσπάθεια ή από πραγματική πείνα, οπότε και στις δύο περιπτώσεις αντιμετωπίζει το οργανικό στρες με τον ίδιο τρόπο».

Το ίδιο ισχύει και αν κάνει κάποιος μια απλή δίαιτα, αλλά για μεγάλο διάστημα. Ακόμα κι αν αδυνατίζει μια γυναίκα από μια εξαντλητική δίαιτα, εκείνο που χάνει είναι νερό, όχι λίπος. Μόλις λοιπόν σταματήσει –και εκ των πραγμάτων σταματά γρήγορα, γιατί εξαντλείται– ο δείκτης στη ζυγαριά επιστρέφει στην αρχική του θέση σαν να μην έφυγε ποτέ.

2. Έχετε κόψει όλους τους  υδατάνθρακες

Δίαιτα με ψωμί, μακαρόνια, ρύζι; Πολλοί υποστηρίζουν ότι δεν υφίσταται. Σημασία, όμως, δεν έχει μόνο τι τρώμε, αλλά και ο τρόπος που το τρώμε. Ένα κουλούρι στο πρωινό αποθηκεύεται αμέσως σε λίπος, ένα κουλούρι με ένα ποτήρι πορτοκαλάδα μετατρέπεται σε θρεπτικές ουσίες. Οι υδατάνθρακες χρειάζονται μια καλή δόση φυτικών ινών για να μην προκαλέσουν άμεση παραγωγή ινσουλίνης. Που σημαίνει ότι μπορεί να επιτρέπονται σε μια δίαιτα, αρκεί να συνοδεύονται με μια σαλάτα ή φρούτο. Δεν χρειάζονται μεγάλες αναλογίες, ακόμα και ένα ποτήρι χυμός είναι αρκετό.

3. Ακολουθείτε μια πρωτεϊνική δίαιτα

Οι πρωτεϊνικές δίαιτες ήταν η επιτυχία της τελευταίας δεκαετίας, με τη λογική ότι κρέας και ψάρι δεν παχαίνουν. Σωστά; Η αλήθεια είναι ότι παχαίνουν όταν τρώγονται μόνα τους. Οι πρωτεΐνες απαιτούν σημαντική ενέργεια για να διασπαστούν, επιβαρύνοντας τον μεταβολισμό με αποτέλεσμα να αποθηκεύονται σαν λίπος. Για να απορροφηθούν σωστά, χρειάζονται υδατάνθρακες. Ένα γραμμάριο πρωτεϊνών απαιτεί τουλάχιστον τέσσερα γραμμάρια υδατανθράκων, οι οποίοι με τη σειρά τους χρειάζονται φυτικές ίνες για να μην οδηγήσουν σε έκρηξη ινσουλίνης. Που σημαίνει ότι σε κάθε γεύμα, από το πρωινό μέχρι το βραδινό, απαιτείται απόλυτη ισορροπία: πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και φυτικές ίνες στις κατάλληλες αναλογίες.

Αν διαταραχτεί αυτή η εξίσωση, τότε λειτουργεί σαν μπούμερανγκ. «Πολλές φορές», εξηγεί ο κ. Φλουρής, «βάζω στις γυναίκες που κάνουν δίαιτα ένα τοστ για δεκατιανό και με κοιτούν παράξενα. Ένα τοστ μόνο του παχαίνει, γιατί οδηγεί σε απότομη παραγωγή ινσουλίνης. Ένα τοστ, όμως, μαζί με μια πορτοκαλάδα, που εξασφαλίζει την ισορροπία πρωτεΐνες-υδατάνθρακες-φυτικές ίνες, όχι, δεν παχαίνει».

4. Τρώτε υπερβολική ποσότητα  λαχανικών και φρούτων

«Μπορείτε να φάτε όση σαλάτα και όσα φρούτα θέλετε χωρίς περιορισμό», λένε συνήθως για παρηγοριά οι δίαιτες που κόβουν τα πάντα. «Αν ρωτήσετε δέκα γυναίκες στον δρόμο, οι εννέα θα παραπονεθούν για προβλήματα του εντέρου που μπορεί να καταλήξουν σε ένα οξύ σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου», συνεχίζει ο διαιτολόγος. «Όταν το έντερο έχει πρόβλημα, δυσκολεύεται να απορροφήσει τις βιταμίνες. Οι πολλές φυτικές ίνες, που φουσκώνουν (μειώνοντας έτσι το αίσθημα πείνας, γι’ αυτό και δίνονται κατά κόρον σε δίαιτες), επιβαρύνουν τη λειτουργία του, με αποτέλεσμα όχι μόνο να μην απορροφώνται τα θρεπτικά συστατικά τους, αλλά να παχαίνουμε αντί να αδυνατίζουμε. Οι φυτικές ίνες είναι εξαιρετικές σε συγκεκριμένες ποσότητες και μόνο σε συνδυασμό με πρωτεΐνες και υδατάνθρακες στο ίδιο γεύμα».

5. Το ένα γεύμα απέχει δέκα ώρες από το άλλο

Η δικαιολογία είναι ότι τρέχετε όλη μέρα, αλλά η αλήθεια είναι ότι στο βάθος του μυαλού λειτουργεί το εύκολο σχήμα: λιγότερο φαγητό, γρήγορο αδυνάτισμα. Μόνο που, στην πραγματικότητα, αυτός είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να πάρετε κιλά αντί να χάσετε. Ο οργανισμός εκπέμπει σήμα κινδύνου, παράγει κορτιζόλη και αποθηκεύει ό,τι τρώτε σε λίπος. Το ίδιο συμβαίνει και όταν κόβετε το φαγητό στις έξι το απόγευμα και το επόμενο γεύμα είναι στις δέκα το πρωί. Όταν φτάνετε πεινασμένη στο επόμενο γεύμα, η ινσουλίνη έχει χτυπήσει κόκκινο και συγκεντρώνεται σε λίπος. Πολλά μετρημένα γεύματα είναι η λύση. Αν, όμως, δεν τα καταφέρετε για οποιονδήποτε λόγο, ξεκινήστε με ένα πρώτο πιάτο δέκα λεπτά πριν από το κυρίως, ώστε να αυξήσετε σταδιακά την ινσουλίνη και να προετοιμάσετε τον οργανισμό.

6.  Έχετε κόψει τελείως ζάχαρη και αλάτι

Πολλές δίαιτες τα απαγορεύουν. Ωστόσο, και εδώ εκτός από την ποσότητα έχει σημασία ο τρόπος που καταναλώνονται. Μειώστε όσο το δυνατόν τη ζάχαρη, αντικαταστήστε την όπου μπορείτε με μέλι, που έχει πιο θρεπτικά συστατικά, αλλά αν θέλετε κάτι γλυκό είναι καλύτερα να το φάτε μετά το φαγητό, ώστε να μην προκαλέσει απότομη έκρηξη ινσουλίνης. Το ίδιο και το αλάτι. Είναι χρήσιμο να μειώσετε την κατανάλωσή του, αλλά ανάλογα με τις διατροφικές σας συνήθειες μπορείτε να πετύχετε, για παράδειγμα, το ίδιο αποτέλεσμα περιορίζοντας στο μισό την κατανάλωση τυριού.

7.  Έχετε μη διαγνωσμένο υποθυρεοειδισμό

Μια πρόσφατη έρευνα στη Βρετανία έδειξε ότι το 30% των γυναικών μέχρι την ηλικία των 50 χρόνων που πάσχουν από υποθυρεοειδισμό κατέληξαν σε διάγνωση μετά από χρόνια ταλαιπωρίας. Τα συμπτώματα είναι τόσο συνηθισμένα (αύξηση βάρους, εφίδρωση, μόνιμη κούραση) και οι μεταβολές των ορμονών τόσο ευαίσθητες, που μπορεί να ζει κανείς χρόνια με έναν υποκλινικό υποθυρεοειδισμό χωρίς να τον εντοπίσει. Και σε αυτήν όμως την περίπτωση υπάρχουν λύσεις για να χάσει κανείς κιλά, ενισχύοντας παράλληλα τον οργανισμό του με σειρά θρεπτικών στοιχείων, όπως για παράδειγμα το σελήνιο. Σε κάθε περίπτωση, μην ξεκινάτε μια δίαιτα χωρίς τη γνώμη ενδοκρινολόγου, γιατί μπορεί να αποσυντονίσετε ακόμα περισσότερο το σύστημα.

8.  Δεν πίνετε νερό όπως πρέπει

Το νερό είναι απαραίτητο στον οργανισμό. Το να πίνει κανείς ένα μπουκάλι τη μέρα δεν κάνει σίγουρα κακό, αλλά δεν αδυνατίζει κιόλας. «Το παγωμένο νερό, για παράδειγμα, δεν προσφέρει τίποτα στην ενυδάτωση, αφού λόγω της θερμοκρασίας δεν απορροφάται από τον οργανισμό», εξηγεί ο κ. Φλουρής. «Γι’ αυτό και συχνά το καλοκαίρι όσο πιο πολύ πίνουμε τόσο διψάμε. Η σωστή ενυδάτωση απαιτεί ζεστό νερό. Κι επειδή δεν μπορούμε να πιούμε ζεστό νερό, μπορούμε να πιούμε ένα φλιτζάνι ζεστό χαμομήλι. Εναλλακτικά, μπορούμε να προσθέσουμε στο νερό μια κουταλιά χυμό φρούτου ή λίγη ζάχαρη, που θα επιτρέψει στα μόριά του να απορροφηθούν πιο εύκολα». Επίσης, για κάθε φλιτζάνι καφέ ή αλκοόλ που καταναλώνετε, υπολογίστε ότι χάνονται από τον οργανισμό τρία ποτήρια νερό.

9.  Σας λείπει ύπνος

Η μόνιμη έλλειψη ύπνου προκαλεί οργανικό στρες, που σημαίνει αύξηση της κορτιζόλης και, κατά συνέπεια, αύξηση της ινσουλίνης. Όση δίαιτα και αν κάνετε, όσο λιγότερο κοιμάστε τόσο περισσότερα κιλά παίρνετε. Η έλλειψη ύπνου, μάλιστα, δρα συσσωρευτικά και μετά από λίγο ο οργανισμός αποκτά ινσουλινοαντίσταση μεταβολίζοντας όλο και δυσκολότερα την ινσουλίνη, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για εμφάνιση διαβήτη.

10. Σας λείπει βιταμίνη D

Με ηλιοφάνεια τις περισσότερες ημέρες του χρόνου, θα πίστευε κανείς ότι η έλλειψη σε βιταμίνη D θα ήταν κάτι άγνωστο στην Ελλάδα. Ωστόσο, 57,7% των Ελληνίδων έχουν σταθερές ελλείψεις σε ιχνοστοιχεία, σίδηρο, ασβέστιο, μαγνήσιο και βιταμίνες. Η βιταμίνη D δίνει ένα επιπλέον πλεονέκτημα, αφού εκτός από γερά κόκαλα, συμμετέχει στον μεταβολισμό του λίπους. Που σημαίνει ότι χρειάζονται περισσότερα γαλακτοκομικά, σολομός και σαρδέλες την εβδομάδα.

Πώς θα είναι το αδυνάτισμα στο μέλλον;

Σύμφωνα με την Ιατρική Σχολή της Νέας Υόρκης, δύο είναι οι βασικοί άξονες που απασχολούν. Ο πρώτος: η καθημερινή έκθεση σε χημικά που καταλήγουν στο πιάτο. Εξαιτίας της ικανότητάς τους να μιμούνται τις ορμόνες του οργανισμού, φόβος πολλών ερευνητών είναι ότι μια διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος μπορεί να οδηγήσει σε αποθήκευση λίπους. «Μέχρι σήμερα πιστεύαμε ότι η κακή διατροφή και η έλλειψη άσκησης είναι οι δύο βασικοί παράγοντες για τα περιττά κιλά», εξήγησε στο Τime ο επίκουρος καθηγητής περιβαλλοντολογικής ιατρικής Leonardo Trasande. «Tώρα θα πρέπει να υπολογίζουμε και έναν τρίτο για την επιδημία παχυσαρκίας».

Ένας άλλος τομέας είναι το μικροβίωμα, τα τρισεκατομμύρια δηλαδή βακτήρια που ζουν στην επιφάνεια και τα όργανα του σώματος και μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο που μεταβολίζουμε ορισμένες τροφές. Ερευνητές του Personalized Nutrition Project στο Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann του Ισραήλ υποστηρίζουν ότι η επιτυχία μιας δίαιτας ορίζεται από τον τρόπο που το μικροβίωμα αντιδρά σε διαφορετικές τροφές. «Τα επόμενα σύνορα θα είναι τα έντερά μας», υποστηρίζουν οι Eran Segal και Eran Elinav, που έχουν δημιουργήσει έναν αλγόριθμο ο οποίος προβλέπει πώς απαντά η ινσουλίνη σε κάθε τροφή με βάση το μικροβίωμα κάθε ανθρώπου, με την ελπίδα ότι στο μέλλον οι διαιτολόγοι θα προτείνουν δίαιτες ανάλογα με τον τρόπο που ένας οργανισμός αντιδρά σε κάθε τροφή.

Τα κατάφεραν! 

Τα τελευταία 24 χρόνια το αμερικανικό National Weight Control Registry καταγράφει γυναίκες που έχασαν βάρος και το διατήρησαν τουλάχιστον έναν χρόνο ή περισσότερο. Όταν ξεκίνησε, δεν είχε ούτε μία υποψήφια στη λίστα του. Σήμερα, πάνω από 10.000 γυναίκες σε 50 πολιτείες έχουν διατηρήσει το βάρος τους ύστερα από μια πενταετία. Σε ποσοστό 98% το κατάφεραν μειώνοντας τις ποσότητες που έτρωγαν κάθε μέρα, ενώ το 94% ξεκίνησε και περπάτημα. Οι περισσότερες τρώνε πρωινό καθημερινά, ζυγίζονται μία φορά την εβδομάδα, βλέπουν τηλεόραση λιγότερο από 10 ώρες την εβδομάδα και περπατούν μία ώρα την ημέρα. Περιγράφουν τον εαυτό τους ως πρωινό τύπο, ενώ το κίνητρο για να χάσουν κιλά ήταν κάποιο οικογενειακό ιστορικό που τις κλόνισε και στόχος τους είναι να ζήσουν περισσότερα χρόνια υγιείς δίπλα σε αυτούς που αγαπούν. Δεν έχασαν κιλά κάνοντας όλες το ίδιο, αλλά όλες είχαν ένα κοινό: δοκίμασαν πολλές δίαιτες πριν καταλήξουν σε αυτήν που είχε αποτέλεσμα. Και, παρά το γεγονός ότι πάνω από 100 γονίδια εμπλέκονται στην αποθήκευση βάρους, η έρευνα του ΝWCR έδειξε ότι κανένα από αυτά δεν καθορίζει αν θα χάσει κανείς κιλά.

 

Από την Τατιάνα Οικονομίδου

*Διαβάστε περισσότερα στο περιοδικό Unique by Ermes, το οποίο μπορείτε να βρείτε στα πολυκαταστήματα Debenhams

x

Mπορείτε να περιορίσετε την αναζήτησή σας επιλέγοντας μία από τις παρακάτω κατηγορίες:

x

Personal Shopper

Φιλτράρετε την αναζήτησή σας

ΨΑΧΝΩ ΓΙΑ / Ι AM LOOKING FOR

ΘΕΛΩ / I WANT TO

x

Ask a UNIQUE advisor
for beauty tips

x

Ask a UNIQUE advisor
for fashion tips

x

Eπικοινωνήστε μαζί μας