BACK TO TOP

Silent Retreats: Πώς είναι να μη μιλάς για 7 ημέρες

Η Μυρτώ Λεγάκη, εκπαιδεύτρια mindfulness και κινητικού διαλογισμού, καταγράφει την εμπειρία της από τα silent retreats στα οποία έχει συμμετάσχει

 

Από τότε που ξεκίνησα να εξασκούμαι στον διαλογισμό ονειρευόμουν τη στιγμή που θα μπορούσα να μείνω για μια παρατεταμένη περίοδο σε απομόνωση, σε ησυχία. Γνώρισα τα silent retreats –περίοδους εντατικής εξάσκησης διαλογισμού σε πλήρη ησυχία– πριν από πολλά χρόνια, μέσα από την πρακτική vipassana και το mindfulness, που τώρα πια διδάσκω. Τίποτα όμως δεν μπορούσε να με προετοιμάσει για το βάθος και το μεγαλείο αυτής της εμπειρίας όταν τελικά την έζησα. Πλέον, είναι ένα δώρο που κάνω στον εαυτό μου τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, παρά τη δυσκολία που έχει το να αφήνω την οικογένειά μου.

Τα silent retreats συνήθως διαρκούν από 7 έως 10 ημέρες, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα για retreats μεγαλύτερης διάρκειας. Συχνά γίνονται κοντά στη φύση, όπου υπάρχει ησυχία (μοναστήρια, ησυχαστήρια ή ξενώνες). Ανάλογα με τη δομή τους, οι συμμετέχοντες μπορεί να είναι έμπειροι στον διαλογισμό ή και τελείως αρχάριοι, νέοι ή μεγαλύτεροι σε ηλικία. Σε αυτά τα retreats απαγορεύεται η ομιλία και οποιαδήποτε δραστηριότητα μπορεί να απομακρύνει τον νου από το παρόν. Έτσι, δεν επιτρέπεται να διαβάζεις, να γράφεις ή να ζωγραφίζεις, να ακούς μουσική, να κάνεις γυμναστική,να χρησιμοποιείς οποιουδήποτε είδους οθόνη. Απαγορεύεται το αλκοόλ και, ειδικά σε vipassana retreats, το φαγητό μετά τις 12 το μεσημέρι. Για οποιοδήποτε πρακτικό θέμα προκύψει, η επικοινωνία με τους διοργανωτές γίνεται με σημειώματα. Μια άλλη μορφή επικοινωνίας που δεν επιτρέπεται είναι η επαφή με τα μάτια – εφαρμόζουμε αυτό που αναφέρεται ως «custody of the eyes», δηλαδή κρατάμε το βλέμμα μας κοντά στον εαυτό μας, περιορίζοντας έτσι τις εικόνες που προσλαμβάνουμε και την επικοινωνία με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες.

Όλα αυτά μπορεί να φαντάζουν βασανιστικά για τους περισσότερους. Ξαφνικά βρισκόμαστε ολομόναχοι, με μοναδική παρέα τον εαυτό μας, χωρίς δυνατότητα να ξεφύγουμε από το παρόν και να αποφύγουμε τις δυσκολίες με διάφορους γνώριμους περισπασμούς (τηλεόραση, ποτό, social media κ.λπ.). Εξασκούμαστε σε αυτό που η σπουδαία Αμερικανίδα βουδίστρια δασκάλα Pema Chodron αναφέρει ως «the wisdom of no escape»(«η σοφία της έλλειψης διαφυγής»).

Στην ησυχία δημιουργούμε χώρο ώστε να συναντήσουμε αυτό που υπάρχει μέσα μας. Μένουμε με τον εαυτό μας ώστε να γνωρίσουμε βαθιά το πώς είμαστε. Κάθε σκέψη, όσο μικρή, αστεία, δυσάρεστη, παρανοϊκή κι αν είναι, γίνεται φανερή και διαυγής σαν το καθαρό νερό. Θυμάμαι στιγμές να με απασχολεί βαθιά το σχέδιο της μοκέτας στη σάλα διαλογισμού, να μου γίνεται εμμονή ο ήχος που ακούγεται από μακριά και δεν μπορώ να καταλάβω τι είναι, να κάνω εικονικούς θυμωμένους διαλόγους με τον συνασκητή μου, που είναι κρυωμένος και φυσά τη μύτη του αποσπώντας με από την πρακτική μου, ή να αναβιώνω με τεράστια λεπτομέρεια την τελευταία ζουμερή σαλάτα που έφαγα πριν από την έναρξη του retreat.

Δεν είναι λίγοι οι στοχαστές και καλλιτέχνες που έχουν δοξάσει τη δημιουργική δύναμη της ησυχίας. Ο Louis Armstrong δήλωνε ότι οι σημαντικές νότες ήταν εκείνες που δεν είχε παίξει. Ο Αμερικανός μουσικοσυνθέτης John Gage έγραψε τη διάσημη συμφωνία του 4’ 33’’ χωρίς νότες. Ο ζωγράφος Joan Miro συχνά κοίταζε για ώρες έναν λευκό τοίχο ώστε να «καθαρίσει την παλέτα του» και να επιτρέψει σε νέα χρώματα να αναδυθούν. Έτσι ακριβώς λειτουργεί η διαδικασία στα silent retreats για μένα, σαν μια ευκαιρία να ησυχάσει ο νους ώστε να μπορέσω να δω καθαρά, να νιώσω πραγματικά, να συνδεθώ με τη ζωντάνια της κάθε στιγμής όπως ακριβώς είναι.

Και μετά όλα αποκτούν άλλο νόημα. Οι αισθήσεις οξύνονται,το σώμα βιώνει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια κάθε εμπειρία, η καρδιά ανοίγει για να δεχτεί τη μοναδικότητα της ζωής και η πρακτική απογειώνεται. Η επαφή με τη φύση παίρνει ιδιαίτερη χροιά και οι καθημερινές δραστηριότητες γίνονται σπουδαίες, μεγαλειώδεις. Τίποτα δεν μπορεί να περιγράψει τη συγκίνηση που έχω νιώσει βλέποντας μια σταγόνα βροχής να κυλάει πάνω σε ένα φύλλο και τον ήλιο να ανεβαίνει μετά την πρωινή πρακτική. Το δέος που έχω νιώσει κάνοντας διαλογισμό δίπλα σε ένα μεγάλο δέντρο. Την υπέρτατη απόλαυση ενός απλού περιπάτου ξυπόλητη στο γρασίδι, τη γεύση της πρώτης γουλιάς τσαγιού μετά από ώρες πρακτικής ή την ευγνωμοσύνη που έχω στη διάθεσή μου τρεχούμενο νερό και ένα ζεστό κρεβάτι.

Όσο προχωρούν οι μέρες, οι μικρές στιγμές γίνονται όλο και πιο μεγάλες. Η ζεστασιά των ακτίνων του ήλιου, η δροσιά του πρωινού αέρα, τα χρώματα, οι μυρωδιές, οι ήχοι της φύσης ή της απλής καθημερινότητας. Η αίσθηση του σώματός μου στην ολότητά του, συχνά χάνοντας το περίγραμμά του καθώς γίνεται ένα με το όλο. Η αίσθηση της σύνδεσης, συντροφικότητας, αγάπης προς τους συνασκητές, έστω και αν το μόνο που γνωρίζω για αυτούς είναι ο ήχος της αναπνοής τους.

Βέβαια, δεν λείπουν οι στιγμές ανείπωτης δυσκολίας. Το ασκητικό πρόγραμμα είναι πολύ απαιτητικό. Ανάλογα με το κέντρο διαλογισμού και το θέμα του retreat, η πρώτη πρακτική μπορεί να είναι τα ξημερώματα και η τελευταία να τελειώνει στις 11 το βράδυ, με παύσεις για ξεκούραση (συνήθως η πρακτική εναλλάσσεται μεταξύ καθίσματος και περπατήματος ανά μία ώρα). Το σώμα δεν είναι συνηθισμένο να μένει ακίνητο για 9 – 15 ώρες κάθε μέρα, πονάει και οι σκέψεις και τα συναισθήματα μπορεί να γίνουν βασανιστικά. Είμαστε συνηθισμένοι να αποφεύγουμε τον πόνο, να τον μουδιάζουμε με χίλιους δυο τρόπους, να σπεύδουμε στην ανακούφισή του. Έτσι, μπορεί να γίνει ανυπόφορο το να μείνουμε ακίνητοι, παρόντες, παρατηρώντας σωματικές αισθήσεις, σκέψεις και συναισθήματα. Είναι σύνηθες να μουδιάζουν τα πόδια, να πονά η μέση, τα γόνατα ή τα ισχία, ή να νιώθουμε μεγάλη αντίσταση στην πρακτική, να δυσκολευόμαστε να μείνουμε πιστοί στην πρόθεσή μας ή να αποκοιμιόμαστε. Όσο όμως μένουμε στην πρακτική, αρχίζουν να αναδύονται οι καρποί της.Μαθαίνουμε να γνωρίζουμε τον πόνο, να παρατηρούμε πώς λειτουργεί ο νους μας όταν δυσκολευόμαστε, τις συνηθισμένες μας αντιδράσεις, τις γνώριμες φωνές μας.

Ταυτόχρονα, αντιλαμβανόμαστε την παροδική φύση κάθε εμπειρίας μας –η φαγούρα στη μύτη, που στην αρχή φαντάζει ανυπόφορη, ύστερα από λίγο μπορεί να εξαφανιστεί, ο θυμός για κάτι που θυμηθήκαμε μπορεί να δώσει τη θέση του σε ευγνωμοσύνη, ένας ειρμός σκέψεων ορμητικός σαν ποτάμι, μπορεί να καταλαγιάσει πριν ξαναθεριέψει. Έτσι, καλλιεργούμε μεγαλύτερη αποδοχή και κατανόηση για κάθε κομμάτι μας. Μαθαίνουμε να έχουμε μεγαλύτερη αυτοκυριαρχία και ανθεκτικότητα ώστε, όταν η ζωή μάς φέρνει δυσκολίες, να είμαστε εκπαιδευμένοι να τις αντιμετωπίζουμε με μεγαλύτερη χάρη. Mια δασκάλα μου λέει ότι στα retreats «μεγαλώνουμε τη χωρητικότητά μας», μαθαίνουμε να κάνουμε χώρο για όλα. Διότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τι θα προκύψει, μπορούμε μόνο να αλλάξουμε τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τις δυσκολίες που θα συναντήσουμε.

Το τέλος των retreats είναι για μένα γλυκόπικρο, με τη λαχτάρα της επιστροφής στους αγαπημένους μου ανθρώπους ζυμωμένη με την απότομη ενσωμάτωση στην πραγματικότητα, που θα κλέψει λίγη από την τόσο άμεση επαφή με τον εαυτό μου. Από τις σημαντικότερες στιγμές είναι όταν σπάει η σιωπή, κάτι που γίνεται με συγκεκριμένες οδηγίες από τους δασκάλους μπορεί να διαφέρει από retreat σε retreat, αλλά πάντα γίνεται με προσοχή και σεβασμό. Είναι τόσο εύθραυστη αυτή η στιγμή, ο ήχος της πρώτης λέξης που θα επιλέξω να ειπωθεί, η μεταμόρφωση όλων εκείνων που σκέφτομαι σε δονήσεις, που τις νιώθω να ταξιδεύουν στον χώρο και να συναντούν τους συνασκητές μου.

Θέλει φροντίδα η επαναφορά στην «πραγματική ζωή». Πολλές φορές έχω νιώσει άβολα βγαίνοντας πάλι στον έξω κόσμο – η τεράστια αντίθεση της παρατεταμένης σιωπής με τα πολύβουα αεροδρόμια, όπου όλα κινούνται γρήγορα, η φασαρία, τα χρώματα, οι οθόνες, η αίσθηση της αστάθειας μέσα στα μεταφορικά μέσα μετά τη σταθερότητα της ακινησίας και τη σιγουριά της σιωπής. Όμως, για καιρό μένει μαζί μου η γαλήνη, η γλυκύτητα της σύνδεσης με τον εαυτό, η καθαρότητα του νου, που δουλεύει με διαύγεια και αποτελεσματικότητα σαν κοφτερό μαχαίρι, η δημιουργικότητα που ξεχειλίζει και αγγίζει πολλές πτυχές της ζωής μου, από τον τρόπο που γράφω μέχρι τα παιχνίδια που κάνω με τον γιο μου, η αναθέρμανση της αγάπης μου για την πρακτική, η ευγνωμοσύνη για κάθε μία μικρή αναπνοή.

 

*Διαβάστε περισσότερα θέματα στο περιοδικό Unique by Ermes που μπορείτε να βρείτε στα πολυκαταστήματα Debenhams

x

Mπορείτε να περιορίσετε την αναζήτησή σας επιλέγοντας μία από τις παρακάτω κατηγορίες:

x

Personal Shopper

Φιλτράρετε την αναζήτησή σας

ΨΑΧΝΩ ΓΙΑ / Ι AM LOOKING FOR

ΘΕΛΩ / I WANT TO

x

Ask a UNIQUE advisor
for beauty tips

x

Ask a UNIQUE advisor
for fashion tips

x

Eπικοινωνήστε μαζί μας